۲۰ آذر, ۱۳۹۷

بی اختیاری‌ادرار چیست و چگونه درمان می شود؟

  • 5 ماه قبل
لطفا به ما امتیاز دهید
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...

بی اختیاری‌ادرار

بی اختیاری‌ادرار چیست و چگونه درمان می شود؟
بی اختیاری‌ادرار

 

بی اختیاری در ادرار یا عدم کنترل مثانه، مشکلی شایع و خجالت آور است . میزان شدت آن از موقعیتی که ادرار به هنگام سرفه یا عطسه نشت می کند تا حالتی که احساس دفع ادرار به فرد دست می دهد ولی آنقدر ناگهانی است که زمانی برای رفتن به سرویس بهداشتی وجود ندارد، می باشد.

اگرچه این اتفاق بیشتر با افزایش سن رخ می دهد ولی بی اختیاری‌ادرار در هر سنی غیر قابل اجتناب است .  در صورتی که بی اختیاری در ادرار، فعالیت های روزانه شما را تحت تاثیر قرار داده بهتر است هر چه سریع تر به پزشک مراجعه نمایید. برای اکثر افراد تغییرات ساده ای در سبک زندگی یا درمان دارویی می تواند این عارضه را کاهش داده و یا متوقف کند.

 

علائم بی اختیاری‌ادرار

اکثر افراد تجربه تراوش کم ادرار را دارند ولی در برخی ممکن است از چند قطره تا حجم زیادی را دربر بگیرد. از جمله علائم بی اختیاری‌ادرار عبارتند از:

  • عدم کنترل استرس . با وارد شدن فشار به مثانه در اثر سرفه، عطسه، خندیدن،انجام تمرینات ورزشی یا بلندکردن جسمی سنگین، امکان تراوش ادرار وجود خواهد داشت.
  • عدم کنترل احساس دفع ادرار . ممکن است به طور ناگهانی تمایل به دفع ادرار در پی بی اختیاری‌ادرار را حس کنید .ممکن است نیاز به دفع ادرار حتی در شب داشته باشید. بی اختیاری در ادرار ممکن است در اثر شرایط خفیفی همچون عفونت یا شرایطی جدی همچون دیابت یا اختلال عصبی نیز رخ دهد.
  • بی اختیاری در ریزش . شرایطی که مثانه کاملا تخلیه نشده و ریزش قطرات ادرار وجود دارد .
  • بی اختیاری اساسی . نقص فیزیکی یا ذهنی ممکن است مانع از رسیدن به موقع به سرویس بهداشتی شود .بطور مثال در صورتی که التهاب مفاصل دارید ممکن است قادر نباشید تا دکمه های شلوار خود را به سرعت باز کنید .
  • بی اختیاری ترکیبی .فرد بیش از یک نوع بی اختیاری را تجربه خواهد کرد .

 

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم ؟

ممکن است در صحبت کردن با پزشک راجع به بی اختیاری در ادرار راحت نباشید .اما اگر بی اختیاری متناوب بوده و بر کیفیت زندگی تاثیر گذار است پس درمان آن از اهمیت بالایی برخوردار می باشد زیرا ممکن است :

  • مشخص کننده دلایل دیگر مشکلات در فرد باشد
  • موجب شود تا تعاملات اجتماعی و فعالیت های خود را کاهش دهید
  • افزایش قرار گرفتن در معرض خطر در افراد مسن به هنگام رفتن به سرویس بهداشتی

 

دلایل بی اختیاری‌ادرار

بی اختیاری در ادرار یک بیماری نیست بلکه یک نشانه است . ممکن است این مسئله، طی عادت های روزانه تحت شرایط درمانی یا مشکلات فیزیکی رخ دهد .بررسی دقیق توسط پزشک می تواند مشخص کننده دلیل اصلی آن باشد .

 

 بی اختیاری موقت  در ادرار

نوشیدنی ها، غذاها و داروهای خاصی می توانند ادرار آور باشند ،مثانه را تحریک نموده و حجم ادرا را افزایش دهند که شامل موارد ذیل می باشد:

-الکل

-کافئین

-نوشیدنی های کربنات دار و آب گازدار

-شیرین کننده های مصنوعی

-شکلات

-فلفل تند

-غذاهایی که بسیار تند، شیرین و اسیدی هستند

-داروهای فشار خون ، قلب، مسکن ها و شل کننده عضلات

-مصرف دوز بالای ویتامینC

بی اختیاری در ادرار ممکن است  در اثر شرایط قابل درمان مثل موارد زیر ایجاد شود :

  • عفونت مجاری ادرار .عفونت ها می توانند مثانه را تحریک و تمایل زیاد به دفع ادرار و بی اختیاری شوند .
  • یبوست . مقعد در نزدیکی مثانه واقع شده و اعصاب مشترکی با آن دارد. مدفوع سفت و فشرده در مقعد سبب بیش فعالی عصب ها و افزایش تکرر ادرار می شود.

 

بی اختیاری  مزمن در ادرار

بی اختیاری در ادرار زمانی که بخاطر تغییرات یا مشکلات فیزیکی ایجاد می شود مزمن خواهد بود که این عوامل می توانند روی آن تاثیرگذار باشند:

  • بارداری. تغییرات هورمونی و افزایش وزن جنین منجر به بی اختیاری و اضطراب می شود.
  • زایمان. زایمان موجب ضعیف شدن عضلاتی که موثر در کنترل مثانه هستند و همچنین موجب آسیب اعصاب مثانه و بافت های حمایتی آن شده که افت عضلات کف لگن را در پی خواهد داشت.با پایین افتادگی مثانه ،رحم، مقعد و روده ی باریک از جایگاه معمولی خود پایین تر آمده و به سمت واژن برآمده می شوند. این افتادگی ها میتواند توام با بی اختیاری باشد.
  • یائسگی.پس از یائسگی ، در بدن خانم ها، هورمون استروژن کمتری تولید می شود. هورمونی که به سلامت بافت های مثانه و میزراه کمک می کند.بدتر شدن این بافت ها موجب تشدید بی اختیاری می شود.
  • هیستروکتومی.در خانم ها مثانه و رحم توسط عضلات و رباط های مشابه حمایت می شود.هرگونه عمل جراحی که در سیستم باروری خانم ها همچون برداشتن رحم انجام شود ممکن است به عضلات کف لگن صدمه زده و می تواند منجر به بی اختیاری شود.
  • بزرگی پروستات. خصوصا در مردان سالخورده، بی اختیاری در نتیجه ی بزرگی غده پروستات می باشد.
  • سرطان پروستات. در آقایان بی اختیاری ادرار می تواند مربوط به سرطان پروستات درمان نشده باشد اما اغلب بی اختیاری ها یکی از عوارض جانبی درمان سرطان پروستات است.
  • انسداد. یک تومور در هر نقطه از مجاری ادرار می تواند جریان طبیعی ادرار را مسدود کرده و منجر به سرریز شدن غیر اختیاری ادرار شود.سنگ های ادراری، توده های سفت و سنگ مانند که در مثانه تشکیل می شوند سبب تراوش ادرار می شوند.
  • اختلالات عصبی. پارکینسون و مالتیپل اسکلوروزیس( ام اس)، ضربه، تومور مغزی یا جراحت در ستون فقرات می تواند سیگنال های عصبی کنترل کننده مثانه را مسدود و موجب بی اختیاری در ادرار شود.

عوامل خطر زا

عواملی که خطر ایجاد بی اختیاری در ادرار را افزایش می دهند شامل :

  • جنسیت . این عارضه در بین خانم ها شایع تر است . بارداری ،زایمان ،یائسگی و آناتومی بدن خانم ها به طور عادی از دلایل رایج تر بودن این بیماری در بین آنها بشمار می رود. با این وجود آقایان با اختلالات پروستات در معرض ریزش ناگهانی و بی اختیاری ادرار هستند .
  • سن . با افزایش سن عضلات مثانه و میزراه مقداری توانایی خود را از دست می دهند .تغییرات سن ،میزان کنترل مثانه را کاهش داده و بی اختیاری را افزایش می دهد .
  • داشتن اضافه وزن . وزن اضافه به مثانه و عضلات اطراف آن فشار وارد نموده که باعث تضعیف آنان و دفع غیرارادی ادرار هنگام سرفه یا عطسه می شود .
  • مصرف سیگار . مصرف تنباکو خطر ایجاد بی اختیاری در ادرار را افزایش می دهد .
  • سابقه خانوادگی . اگر یک از اعضا نزدیک خانواده بی اختیاری در ادرار دارد خصوصا بی اختیاری در دفع، خطر ابتلا به آن در شما نیز زیاد خواهد بود .
  • دیگر بیماریها . بیماری های عصبی یا دیابت احتمال بی اختیاری ادرار را افزایش می دهند.

 

عوارض بی اختیاری‌ادرار

عوارض بی اختیاری مزمن در ادرار شامل :

  • مشکلات پوستی . جوش، عفونت های پوستی و زخم دراثر پوست مرطوب افزایش می یابند.
  • عفونت مجاری ادرار. بی اختیاری موجب ابتلای مجدد به عفونت مجاری ادراری می شود .
  • تاثیر بر زندگی شخصی . بی اختیاری در ادرار می تواند بر روابط شخصی ،کاری و اجتماعی نیز موثر باشد .

 

پیشگیری

بی اختیاری در ادرار اغلب قابل پیشگیری نیست . اما راههایی برای کاهش ابتلا به آن وجود دارد  :

-حفظ وزن مناسب

تمرین عضلات لگنی

-دوری از مصرف محرک های مثانه  مثل کافئین، الکل و غذاهای اسیدی

-مصرف فیبر بیشتر که از یبوست جلوگیری می کند

ترک سیگار

 

تشخیص بی اختیاری‌ادرار

تعیین نوع بی اختیاری در ادرار و علائم آن در تعیین نوع درمان بسیار مهم است .

پزشک با سابقه خانوادگی و آزمایش فیزیکی شروع می کند.سپس ممکن است از شما بخواهد تا با انجام مانور ساده ای که می تواند بی اختیاری را نشان دهد همچون سرفه کردن  انجام دهید  .پس از آن پزشک موارد زیر را پیشنهاد می دهد:

  • آزمایش ادرار .نمونه ای از ادرار برای بررسی علائم عفونت یا دیگر موارد غیرعادی مورد استفاده قرارمی گیرد .
  • یادداشت کارکرد مثانه . بمدت چند روز میزان نوشیدنی مصرفی، زمان ادرار، میزان ادرار ،آیامجبور به ادرار شده اید یا خیر و تعداد دفعات بی اختیاری را یادداشت کنید.
  • آزمایش Post-void residual.از شما خواسته می شود تا در محفظه ای که میزان ادرار را اندازه می گیرد ادرار کنید . سپس پزشک با استفاده از سوند مثانه یا سونوگرافی، میزان حجم ادرار باقی مانده را اندازه می گیرد. حجم زیاد ادرار باقی مانده در مثانه نشانی از انسداد در مجاری ادراری یا اختلال در عضلات و عصب های مثانه دارد.

در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر ،پزشک آزمایشات بیشتری مثل تست ادرار  و یا سونوگرافی لگن را تجویز می کند. این آزمایشات در صورتی که عمل جراحی شوید انجام خواهند شد .

 

درمان بی اختیاری‌ادرار

درمان بی اختیاری ادراری بسته به نوع بی اختیاری، میزان شدت آن و دلایل اصلی متغیر است. ممکن است ترکیبی از روش های درمانی مورد نیاز باشد .اگر دلیل زمینه ای دیگر وجود داشته باشد پزشک در ابتدا به درمان آن خواهد پرداخت .

تکنیک های رفتاری

پزشک ممکن است موارد زیر را پیشنهاد دهد :

  • تمرین مثانه .به منظور تاخیر ادرار پس از تمایل به ادرار کردن . ممکن است با نگه داشتن ادرار به مدت ۱۰ دقیقه در هر بار که تمایل به ادرار دارید این تمرین را آغاز کنید .هدف طولانی تر کردن زمان بین رفت و برگشت به سرویس بهداشتی تا موقعی که فاصله زمانی مابین ادرار به ۲٫۵ تا ۳٫۵ ساعت برسد، می باشد.
  • فضای خالی دو برابر . تا یاد بگیرید مثانه را بطور کامل تخلیه کرده و از تراوش آن جلوگیری کنید . فضای خالی دو برابر یعنی ادرار کنید سپس چند دقیقه صبرکنید و دوباره ادرار کنید.
  • رفتن به سرویس بهداشتی به صورت برنامه ریزی شده. بجای اینکه منتظر بمانید تا زمانی که احساس کنید تمایل به ادرار دارید، هر ۲ تا ۴ ساعت ادرار کنید.
  • کنترل رژیم غذایی و مایعات .به منظور کنترل مجدد مثانه ممکن است مجبور به قطع مصرف الکل، کافئین یا غذاهای اسیدی شوید .کاهش مصرف مایعات ،کاهش وزن و یا افزایش فعالیت های فیزیکی می تواند در رفع مشکل موثر باشد .

 

تمرینات عضله کف لگن

پزشک ممکن است این تمرینات را به منظور قوی شدن عضلات که در کنترل ادرار موثر هستند توصیه کند .اغلب باعنوان تمرینات کگل شناخته شده اند و در عدم کنترل استرس و اضطراب نیز موثر هستند :

برای انجام این تمرینات باید تصور کنیدکه در تلاشید تا جریان ادرار را متوقف کنید .سپس :

  • انقباض عضله به مدت ۵ ثانیه به منظورتوقف ادرار و سپس رها سازی آن به مدن ۵ ثانیه .
  • تکرار تمرین تا بتوان انقباض را بمدت ۱۰ ثانیه در هر بار حفظ کرد.
  • تکرار حداقل سه ست هر کدام ده بار تمرین انقباض در هر روز

برای کمک به تشخیص و انقباض عضله صحیح پزشک شما را به متخصص فیزیوتراپ ارجاع می دهد.

 

تحریک الکتریکی 

الکتردوها به طور موقت به مقعد یا واژن وارد شده تا عضلات لگنی را تقویت و تحریک کنند . تحریک الکتریکی ملایم و آهسته در بی اختیاری ادرار و اضطراب موثر است اما ممکن است طی چندین ماه نیازمند درمان های ترکیبی باشید.

داروها

داروهایی که برای درمان بی اختیاری استفاده می شوند شامل :

  • آنتی کولینرژیک .این داروها می توانند مثانه بیش فعال را آرام نموده و ممکن است در درمان بی اختیاری ادرار موثر باشد .این داروها شامل اوکسی بیوتین ، تولترودین ،دارفناکین، فستو ترودین ، سلیفناسین و تروسپیم هستند .
  • میرابگرون . برای درمان بی اختیاری ادرار مورد استفاده قرار می گیرد. این دارو عضلات مثانه را منبسط نموده و میزان حجم ادرار ذخیره شده را افزایش می دهد . علاوه بر افزایش میزان ادرار،به تخلیه کامل آن نیز کمک می کند .
  • مسدودکننده آلفا . این داروها در آقایانی که بی اختیاری ادرار دارند موجب می شود که عضلات گردنه مثانه و تارهای ماهیچه ای در پروستات شل شده و تخلیه مثانه راحت تر انجام شود . داروها شامل تامسولوزین (Flomax)، آلوفوسازین (اوروکاتال)، سیلوودزین (Rapaflo)، دوکسازوزین (Cardura) و ترازوسین هستند .
  • استروژن موضعی . در خانم ها اعمال دوز پایین استروژن به شکل کرم واژن ،حلقه یا وصله به جوان سازی بافت ها در رحم و مجاری میزراه کمک می کند.

مصرف هورمون استروژن به صورت منظم، شکل قرص برای درمان بی اختیاری ادرار توصیه نمی شود و حتی ممکن است اوضاع را وخیم تر نماید.

 

سبک زندگی و درمان خانگی

مشکلات تراوش ادرار ممکن است نیازمند توجه مضاعف باشد تا از بروز حساسیت های پوستی جلوگیری نماید :

-از لیف حمام برای تمیز کردن خود استفاده کنید .

-بگذارید پوست در ارتباط با هوا خشک شود .

-از شستن و دوش گرفتن زیاد بپرهیزید زیرا مکن است سیستم دفاعی طبیعی بدن در مقابل عفونت ،مثانه را در هم بشکند .

-استفاده از کرم های محافظ همچون وازلین برای محافظت پوست از ادرار

-از پزشک خود درمورد پاک کننده هایی که خشکی کمتری در پوست ایجاد می کنند مشورت بگیرید

-اگر دچار بی اختیاری‌ادرار یا بی اختیاری‌ادرار در شب هستید سرویس بهداشتی را راحتتر و در دسترس تر مهیا کنید

-هرگونه اسباب و اثاثیه و مبل که ممکن است در مسیر سرویس بهداشتی به آن برخورد کنید را جابجا نمایید.

-از نور مناسب بمنظور روشن نمودن مسیر سرویس بهداشتی و کاهش خطر افتادن استفاده کنید .

 

دارویی دیگر

دارویی که به طور تضمینی درمان کننده بی اختیاری در ادرار باشد وجود ندارد .تحقیقات اخیر بیان می کنند که طب سوزنی ممکن است موثر باشد اما تحقیقات بیشتری لازم است . یوگا نیز در بی اختیاری‌ادرار موثر واقع می شود در عین حال مطالعات بیشتری نیاز است.

 

منبع : لینک

معرفی پزشکان اورولوژی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *